หนังสือมอบอำนาจ

มอบอำนาจแบบไหนเสี่ยงโดนใช้เกินขอบเขต ตัวการต้องรู้ก่อนเซ็น

โดยทีมกฎหมาย สัญญาอัปเดตล่าสุด 2026-09-07

หนังสือมอบอำนาจที่ระบุขอบเขตกว้างเกินไป เช่น “มอบอำนาจให้ดำเนินการแทนในกิจการทุกประเภท” เสี่ยงให้ผู้รับมอบอำนาจใช้อำนาจเกินเจตนาจริงของผู้มอบอำนาจ แม้ตามมาตรา 823 ป.พ.พ. การกระทำที่เกินขอบเขตจะไม่ผูกพันตัวการ แต่ในทางปฏิบัติมักเกิดข้อพิพาทกับบุคคลภายนอกที่เข้าใจผิดว่ามีอำนาจจริง ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือระบุขอบเขตให้แคบและเจาะจงที่สุดเท่าที่จำเป็น

ตัวอย่างขอบเขตที่เสี่ยง เทียบกับขอบเขตที่ปลอดภัย

⚠️ ขอบเขตกว้างเกินไป — เสี่ยง

“มอบอำนาจให้ผู้รับมอบอำนาจดำเนินการแทนข้าพเจ้าในกิจการทุกประเภทได้ทุกกรณี”

ไม่ระบุประเภทกิจการ ไม่จำกัดวงเงิน ไม่มีวันหมดอายุ — เปิดช่องให้ตีความอำนาจกว้างเกินเจตนาจริง

✅ ขอบเขตแคบและปลอดภัย

“มอบอำนาจให้ถอนเงินจากบัญชีธนาคาร [ชื่อธนาคาร] เลขที่บัญชี [เลขบัญชี] วงเงินไม่เกิน [จำนวนเงิน] บาท ภายในวันที่ [วันหมดอายุ]”

ระบุประเภทธุรกรรม บัญชี วงเงิน และระยะเวลาชัดเจน — ผู้รับมอบอำนาจทำได้เฉพาะตามที่ระบุเท่านั้น

ถ้าผู้รับมอบอำนาจทำเกินขอบเขต เกิดอะไรขึ้น

ตามมาตรา 823 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หากตัวแทนกระทำการโดยไม่มีอำนาจหรือทำเกินขอบเขตอำนาจที่ได้รับมอบ การกระทำนั้น ไม่ผูกพันตัวการ เว้นแต่ตัวการจะให้สัตยาบันภายหลัง หากตัวการไม่ให้สัตยาบัน ตัวแทนต้องรับผิดชอบต่อบุคคลภายนอกด้วยตนเอง เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าบุคคลภายนอกรู้อยู่แล้วว่าตัวแทนทำเกินขอบเขต

⚠️ ทำไมยังเสี่ยงแม้กฎหมายจะคุ้มครองตัวการ

แม้ตัวการจะไม่ผูกพันตามกฎหมาย แต่การพิสูจน์ในชั้นศาลว่า “เกินขอบเขต”จริงหรือไม่ ต้องอาศัยข้อความในหนังสือมอบอำนาจเป็นหลักฐาน หากเขียนขอบเขตกว้างหรือกำกวม การพิสูจน์จะยากขึ้นมาก และระหว่างที่ข้อพิพาทยังไม่ยุติ ความเสียหายอาจเกิดขึ้นไปแล้ว

สิ่งที่ควรระบุในหนังสือมอบอำนาจทุกฉบับ

เคล็ดลับ: ควรระบุขอบเขตให้แคบที่สุดเท่าที่จำเป็นสำหรับธุรกรรมนั้น ๆ ไม่ใช่เผื่อไว้ให้กว้างเพราะกลัวมอบอำนาจไม่ครอบคลุม

คำถามที่พบบ่อย

หนังสือมอบอำนาจที่เขียนกว้าง ๆ ว่า “มอบอำนาจทั่วไป” ใช้ได้ไหม

ใช้ได้ตามกฎหมาย แต่มีความเสี่ยงสูงในทางปฏิบัติ เพราะเปิดช่องให้ผู้รับมอบอำนาจตีความขอบเขตอำนาจกว้างกว่าที่ตัวการตั้งใจจริง แนะนำให้ระบุประเภทกิจการ วงเงิน และระยะเวลาให้ชัดเจนที่สุดเท่าที่จำเป็นเสมอ

ถ้าผู้รับมอบอำนาจทำเกินขอบเขตที่ระบุไว้ ตัวการต้องรับผิดชอบไหม

ตามมาตรา 823 ป.พ.พ. การกระทำที่เกินขอบเขตอำนาจไม่ผูกพันตัวการ เว้นแต่ตัวการจะให้สัตยาบันภายหลัง หากตัวการไม่ให้สัตยาบัน ผู้รับมอบอำนาจต้องรับผิดชอบต่อบุคคลภายนอกเอง เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าบุคคลภายนอกรู้อยู่แล้วว่าตัวแทนทำเกินขอบเขต

ตัวการให้สัตยาบันย้อนหลังการกระทำที่เกินขอบเขตได้ไหม

ได้ ตัวการสามารถให้สัตยาบัน (ยอมรับผลของการกระทำ) ย้อนหลังได้ ซึ่งเมื่อให้สัตยาบันแล้ว การกระทำนั้นจะมีผลผูกพันตัวการเสมือนได้มอบอำนาจไว้ตั้งแต่แรก

ควรกำหนดวันหมดอายุของหนังสือมอบอำนาจทุกครั้งไหม

ควรกำหนดเสมอ โดยเฉพาะหนังสือมอบอำนาจที่ให้ทำธุรกรรมเฉพาะเรื่อง การไม่กำหนดวันหมดอายุทำให้หนังสือมอบอำนาจมีผลต่อเนื่องไม่มีกำหนด เพิ่มความเสี่ยงหากสถานการณ์เปลี่ยนไปแล้วลืมเพิกถอน

กำหนดขอบเขตอำนาจให้ชัดเจนตั้งแต่เริ่มร่าง

ระบบหนังสือมอบอำนาจของสัญญาให้ระบุขอบเขตอำนาจ ระยะเวลา และข้อจำกัดได้ชัดเจนทุกจุด ลดความเสี่ยงจากการเขียนขอบเขตกว้างเกินไปโดยไม่ตั้งใจ

สร้างหนังสือมอบอำนาจ

อ้างอิง: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 823 (ผลของการกระทำที่เกินขอบเขตอำนาจตัวแทน) และมาตรา 797-798 ว่าด้วยตัวแทน — บทความนี้จัดทำเพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี หากมีข้อสงสัยเฉพาะเจาะจงควรปรึกษาทนายความ