กฎหมายแรงงาน
เงินประกันการทำงาน เรียกจากพนักงานคนไหนได้บ้าง (ไม่งั้นเสี่ยงติดคุก)
นายจ้างเรียกเก็บ “เงินประกันการทำงาน” ได้เฉพาะตำแหน่งที่ต้องรับผิดชอบเงินหรือทรัพย์สินของนายจ้างโดยตรงเท่านั้น เช่น แคชเชียร์ พนักงานคลังสินค้า หรือคนขับรถขนเงิน ตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 หากเรียกเก็บจากพนักงานตำแหน่งอื่นที่ไม่เข้าเงื่อนไขนี้ นายจ้างมีความผิดอาญา โทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท ตามมาตรา 144
ตำแหน่งไหนเรียกเงินประกันการทำงานได้บ้าง
กฎหมายจำกัดไว้เฉพาะงานที่ “ลักษณะหรือสภาพของงานต้องรับผิดชอบเกี่ยวกับเงินหรือทรัพย์สินของนายจ้าง ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่นายจ้างได้” เท่านั้น ตัวอย่างตำแหน่งที่เข้าเงื่อนไข:
พนักงานเก็บเงิน / แคชเชียร์
ตำแหน่งที่รับ-จ่ายเงินแทนนายจ้างโดยตรง เช่น แคชเชียร์ พนักงานเก็บเงินปลายทาง
พนักงานคลังสินค้า / สต๊อกสินค้า
ตำแหน่งที่ควบคุมหรือรับผิดชอบสินค้าคงคลังซึ่งมีมูลค่าและอาจเกิดความเสียหายต่อนายจ้างได้
พนักงานขับรถขนส่งเงินหรือทรัพย์สิน
ตำแหน่งที่ขับรถรับ-ส่งเงินสด หรือขนส่งทรัพย์สิน/สินค้าแทนนายจ้าง
ผู้ควบคุมเพชร พลอย เงิน ทอง นาก หรืออัญมณีมีค่า
ตำแหน่งที่ควบคุมหรือรับผิดชอบทรัพย์สินมีค่าสูงโดยตรง เช่น ช่างทอง พนักงานร้านเพชร
⚠️ ห้ามเรียกจากพนักงานทั่วไป
ตำแหน่งอย่างพนักงานออฟฟิศ ฝ่ายบุคคล ฝ่ายการตลาด โปรแกรมเมอร์ หรือพนักงานทั่วไปที่ไม่ได้รับผิดชอบเงิน/ทรัพย์สินโดยตรง ไม่เข้าเงื่อนไขที่เรียกเงินประกันได้ แม้ลูกจ้างจะยินยอมเซ็นสัญญายอมให้หักก็ตาม ข้อตกลงส่วนนี้ถือเป็นโมฆะ และนายจ้างยังมีความผิดอาญาตามมาตรา 144 ด้วย
เรียกเก็บได้สูงสุดเท่าไหร่ และต้องเก็บรักษาอย่างไร
- เงินประกันเป็นเงินสด เรียกได้ไม่เกิน 60 เท่า ของอัตราค่าจ้างรายวันโดยเฉลี่ยที่ลูกจ้างได้รับ
- นายจ้างต้องนำเงินฝากไว้ในบัญชีธนาคารที่เปิดในชื่อของลูกจ้าง ห้ามเก็บไว้เองหรือรวมกับบัญชีบริษัท
- ต้องแจ้งชื่อธนาคารและเลขที่บัญชีให้ลูกจ้างทราบภายใน 7 วัน นับแต่วันที่รับเงินประกัน
- ดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นจากบัญชีเป็นของลูกจ้างทั้งหมด นายจ้างไม่มีสิทธินำไปใช้
คำถามที่พบบ่อย
เรียกเงินประกันจากพนักงานออฟฟิศทั่วไปได้ไหม
ไม่ได้ พนักงานที่ไม่ได้รับผิดชอบเงินหรือทรัพย์สินของนายจ้างโดยตรง เช่น พนักงานออฟฟิศ, ฝ่ายบุคคล, โปรแกรมเมอร์ ไม่เข้าเงื่อนไขตามมาตรา 10 หากนายจ้างเรียกเก็บ ถือว่าฝ่าฝืนกฎหมายและมีความผิดทางอาญา
เงินประกันการทำงานเรียกได้สูงสุดเท่าไหร่
กรณีเงินสด เรียกได้ไม่เกิน 60 เท่าของอัตราค่าจ้างรายวันโดยเฉลี่ยที่ลูกจ้างได้รับ
นายจ้างเก็บเงินประกันไว้เองได้ไหม หรือต้องฝากธนาคาร
ต้องนำเงินประกันฝากไว้ในบัญชีธนาคารที่เปิดในชื่อของลูกจ้าง และแจ้งชื่อบัญชี เลขที่บัญชีให้ลูกจ้างทราบภายใน 7 วันนับแต่วันที่รับเงินประกัน ดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นต้องเป็นของลูกจ้างทั้งหมด
ถ้านายจ้างเรียกเงินประกันจากตำแหน่งที่ไม่เข้าเงื่อนไข มีโทษอย่างไร
มีโทษตามมาตรา 144 คือจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
กำหนดเงื่อนไขเงินประกันในสัญญาจ้างงานให้ถูกต้อง
ระบบสัญญาจ้างงานของสัญญาเปิดให้ระบุเงื่อนไขเงินประกันการทำงานได้เฉพาะเมื่อเข้าเกณฑ์ตามกฎหมายเท่านั้น ลดความเสี่ยงจากการเขียนสัญญาที่ขัดต่อมาตรา 10
สร้างสัญญาจ้างงานอ้างอิง: พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 10 (หลักเกณฑ์การเรียกเงินประกันการทำงาน) และมาตรา 144 (บทกำหนดโทษ) — บทความนี้จัดทำเพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี หากมีข้อสงสัยเฉพาะเจาะจงควรปรึกษาทนายความ